Tworzenie własnych stylów do konkretnych utworów z wykorzystaniem pliku midi
W niniejszym artykule będę starał się wyjaśnić zastosowanie programu EMC Style Works 2000 Universal do tworzenia własnych stylów automatycznego akompaniamentu do konkretnego utworu. Do tego celu służy kolejny moduł programu: Style To Song Converter. Umożliwia on tworzenie stylu na podstawie pliku MIDI.
Przygotowanie pliku MIDI, mającego być materiałem źródłowym do konwersji na styl
Zanim przejdziemy do opisu czynności wykonywanych w programie EMC, zajmiemy się najpierw przygotowaniem pliku MIDI aby był gotów do konwersji. W tym celu zastosujemy opisywany we wcześniejszych artykułach program Cakewalk Express Gold 6.0. w którym dokonamy wszystkich wstępnych "obróbek" pliku MIDI przewidzianego do konwersji na styl. Dla potrzeb niniejszego artykułu wykorzystałem plik MIDI z podkładem do piosenki zespołu Boys - "Jesteś szalona". Wybrałem ten utwór ze względu na jego charakterystyczną budowę zwrotkową, wyrazisty i urozmaicony akompaniament, oraz fakt, że często jest on wykorzystywany na wszelkich imprezach towarzyskich. Posiadając własnoręcznie przygotowany styl do tego utworu będziemy mogli pozytywnie zaskoczyć naszych słuchaczy możliwością grania tego utworu "na żywca", przez co będziemy mogli bez obaw zaprosić gości do wspólnego śpiewania nie martwiąc się tym, że jak to bywa w przypadku grania z MIDI - kończy się nam podkład, a goście śpiewają dalej :) Możemy tak przygotować
swój styl aby grać z różnymi akompaniamentami, np. z częściowo wyłączonymi niektórymi instrumentami, jak we wstępie bez perkusji. Można ten styl stosować do innych fragmentów utworu, np. powtórzeń refrenu itd.
Uruchamiamy program Cakewalk Express Gold a następnie otwieramy w nim plik midi: jestes szalona.mid
Zobacz rysunek 01_emc_00.jpg
Widzimy tu wszystkie instrumenty wykorzystywane w tym podkładzie. Część z nich jest przeznaczona do akompaniamentu, a inne do grania wstawek instrumentalnych. Do tworzenia stylu automatycznego akompaniamentu będziemy potrzebować tylko ścieżek instrumentów akompaniujących. Instrumenty te grają swoje partie w charakterystyczny sposób, powtarzając jakby w pętlach bardzo podobne schematy rytmiczno-melodyczne, w muzyce taki typ akompaniamentu często jest określany terminem "ostinato".
Podstawowe instrumenty tworzące taka sekcję akompaniującą to:
zestaw instrumentów perkusyjnych, dla którego zawsze jest przypisany 10 kanał MIDI,
bas - powinien być w kanale 2 (czasami tak nie jest, ale to świadczy o niefrasobliwości autora takiego pliku MIDI),
instrumenty akompaniujące typu gitara, instr. klawiszowe - grające elementy rytmiczne,
instrumenty grające "tło" - najczęściej smyczki lub pady synth.
Naszym zadaniem jest wyodrębnienie w przygotowanym pliku MIDI ścieżek niepotrzebnych nam do tworzenia stylu. Będą to wszystkie ścieżki grające wstawki instrumentalne, oraz ścieżka z linia melodyczną, którą jednak usuniemy dopiero w końcowym etapie tej części przygotowań do konwersji na styl. Niepotrzebne ścieżki to 1,5,6,7 i 8 w których znajdują się instrumenty grające jakieś wtrącone melodie. Te wstawki będziemy mogli grac sami w trakcie gry na "żywca" z samodzielnie przygotowanym stylem. Zaznaczamy wyżej wskazane ścieżki (jeśli ktoś nie wie jak to zrobić, odsyłam go do wcześniejszych artykułów z serii MIDI w praktyce). Warto przy okazji zobaczyć i zanotować sobie jakie wstawki instrumentalne z tych ścieżek są do grania we wstępie, jakie w dalszych częściach jak canto i refren, oraz we wstawkach między zwrotkami i częściach instrumentalnych. Powinniśmy rozpisać sobie cały utwór w taki sposób aby oprócz tekstu piosenki mieć też opisany przebieg poszczególnych części. Usuwamy niepotrzebne ścieżki ( może jednak przypomnę jak: z menu Track => Kill). Widok po usunięciu przedstawia poniższy rysunek.
Zobacz rysunek 01_emc_00a.jpg
Kolejnym zabiegiem przygotowującym plik MIDI do konwersji na styl będzie kwantyzacja. Jak pisałem w jednym z wcześniejszych artykułów serii "MIDI w praktyce", może się zdarzyć, że nuty mające być na początku taktu będą nieznacznie przesunięte w stronę taktu poprzedniego, inaczej mówiąc zamiast być w pozycji np. 2:00:00 (co odpowiada pierwszej mierze taktu drugiego) znajdą się w pozycji 1:04:117 (co odpowiada końcówce czwartej miary taktu pierwszego, przy ustawieniu w Project Option => Tick per quarter note na wartość 120). W zapisie nutowym takie przesunięcie nie jest widoczne, widać je byłoby przy większym zakresie przesunięcia. Zauważyć je możemy za to w widoku Piano Roll, albo w zapisie Event List.
Kwantyzacja jest zabiegiem wyrównującym zdarzenia midi do najbliższych miar taktu, dlatego należy przyjąć odpowiednie wartości kwantyzacji, aby nie zakłócić przebiegu pliku MIDI. Musimy przedtem sprawdzić z jakimi wartościami rytmicznymi nut mamy do czynienia. W naszym przykładzie najmniejszymi wartościami rytmicznymi są szesnastki. Musimy to uwzględnić ustalając parametry kwantyzacji.
A więc do rzeczy. Zaznaczamy cały plik MIDI (znowu przypominam tym co nie wiedza jak to zrobić - odsyłam do wcześniejszych artykułów). Następnie z menu Edit wybieramy Quantize. Z otwartego okna Quantize, z opcji Resolutions wybieramy z rozwijanej listy wartość 32 nd.
Zobacz rysunek 01_emc_00b.jpg
Moglibyśmy też wybrać wyżej położoną wartość Sixteens, ale mogłoby to nieco zakłócić niektóre wartości rytmiczne, szczególnie te blisko siebie leżące). Tym sposobem zagwarantowaliśmy równe położenie wartości rytmicznych względem miar taktu i mamy pewność, że każda nuta na początku taktu znajduje się tam rzeczywiście.
Ponieważ mamy już wcześniej zapisany przebieg poszczególnych części utworu, możemy teraz już usunąć niepotrzebny kanał 4 z linią melodyczną. Zaznaczamy go i usuwamy korzystając z wcześniej opisanej procedury, z menu Track wybieramy Kill.
Efekt widoczny na rysunku poniżej:
Zobacz rysunek 01_emc_00c.jpg
Dla lepszego efektu rozpoczęcia należałoby jeszcze poprawić nieco początek ścieżki instrumentów perkusyjnych, dając w kanale 10 bardziej wyraziste "nabicie" tempa. Otwieramy ścieżkę perkusji ustawiając kursor na kanale 10 i wchodzimy w widok Staff, aby zobaczyć go w postaci zapisu nutowego. Widzimy tu pierwsze nuty instrumentów perkusyjnych.
Zobacz rysunek 01_emc_00d.jpg
Takt nr 2 to wspomniane wyżej "nabicie" tempa, a sam wstęp zaczyna się w takcie 3. Istniejące tu "nabicie" ma tylko 2 uderzenia, a lepsze byłoby złożone z 4 nut. Natomiast w takcie 3 mamy niepotrzebne zagęszczenie nut. Proponuję zrobić zmiany polegające na wstawieniu do taktu drugiego 4 ćwierćnut Gb3, najczęściej używanych do nabijania tempa, zaś w takcie trzecim w pierwszej i czwartej mierze tego taktu dać po jednej ćwierćnucie Bb3 - dźwięk wyraźnego talerza, podpowiadającego nam kiedy mamy zacząć śpiewać. Ponieważ wstęp dalej jest bez perkusji to zostawimy istniejący tam dwudźwięk, który zaakcentuje nam pierwszą miarę tego taktu. Wszystkie operacje na nutach przeprowadzamy używając standardowych narzędzi: strzałka, ołówek, gumka. Efekt końcowy tych zabiegów powinien być taki, jak na poniższym rysunku.
Zobacz rysunek 01_emc_00e.jpg
Zapisujemy przygotowany do konwersji plik MIDI i przechodzimy do kolejnego etapu, którym będzie praca nad konwersją w programie EMC Style Works 2000 Universal.
Konwersja Song To Style Converter
Otwieramy program EMC Style Works 2000 Universal.
Zobacz rysunek 01_emc_01.jpg
Aby rozpocząć konwersję stylu z przygotowanego pliku MIDI musimy uruchomić moduł Song To Style Converter, na rysunku pokazany strzałką. Po kliknięciu we wskazane miejsce otworzymy okno Song To Style Converter. Aby załadować przygotowany plik MIDI musimy kliknąć we wskazane strzałką miejsce, przedstawiające ikonę dyskietki - GM Song.
Zobacz rysunek 01_emc_02.jpg
Otworzy się nam okno Load GM Song, w którym wskażemy miejsce przygotowanego wcześniej i zapisanego pliku MIDI.
Zobacz rysunek 01_emc_03.jpg
Po zatwierdzeniu wyboru wrócimy do okna Song To Style Converter w którym zobaczymy załadowany plik MIDI w części Song Data. W niżej położonej części Style Parts będą zaproponowane przez program podziały poszczególnych części stylu. Nie muszą one odpowiadać naszym oczekiwaniom i w tym przypadku nie będą one ciekawe.
Zobacz rysunek 01_emc_04.jpg
Dlatego lepiej będzie samodzielnie określić zakresy taktów poszczególnych części stylu, odpowiedzialnych za wstęp, styl podstawowy i urozmaicony, przejścia i zakończenia - patrz strzałka ciemna. W każdej z części możemy dokładnie określać jej parametry wchodząc w Details - patrz strzałka jasna. Klikając w Details, otworzymy okno Part Editor, którego poszczególne elementy wymagają kilku objaśnień.
Zobacz rysunek 01_emc_05.gif
Na powyższym, animowanym rysunku mamy zaznaczone poszczególne główne elementy tego okna :
Część Part Parameters, w której jest nazwa danej części, u nas jest to wstęp zaawansowany - Intro Advanced, oraz 4 podstawowe elementy.
A - okno transpozycji głównej - zmiana tonacji wszystkich składników. Można tu nieźle pomieszać, ponieważ program interpretuje plik MIDI do odtwarzania w tonacji C, bez względu na zapisaną przez nas tonację.
B - główne ustawienia tej części stylu pokazujące:
Start - numer taktu rozpoczynającego część stylu
Lent - ilość taktów
Preference - rodzaj składników części stylu
Track - nr ścieżki
C - Ref. Note - informuje, że odtwarza styl w tonacji C major (dur) lub minor (moll). Przy tej okazji należy wytłumaczyć zamieszanie, jakie może tu powstać jeśli mamy plik w innej tonacji niż C. W naszym przypadku plik MIDI jest w tonacji F, a program go odtwarza jako C, więc faktycznie grany jest w tonacji podwyższonej względem C o 5 półtonów wyżej. Jeśli chcemy aby skonwertowany styl był w naszej oryginalnej tonacji, powinniśmy więc zmienić w głównym oknie transpozycji - (część A na rysunku) ustawienie na -5. Można tez wcześniej transponować uprzednio przygotowywane pliki MIDI do tonacji C.
D - okno Kwantyzacji i dostrajania części stylu. Ponieważ wcześniej skwantyzowaliśmy już cały plik MIDI, okno to nie będzie nam teraz potrzebne.
Część Track Parameters - ustawienia poszczególnych śladów części stylu Intro Advanced:
E - parametry:
Octave - możliwość transpozycji o pełne oktawy
Transpose - transpozycja podstawowa, półtonami
Quantize - kwantyzacja poszczególnych śladów
Shift i End – dokładne dostrojenie/rozstrojenie.
Obok mamy jeszcze okno Note Lo - Lim - Hi, gdzie są dane na temat zdarzeń MIDI poszczególnych śladów części Intro Advanced, nic tu nie będziemy zmieniać, podobnie jak w pozostałych miejscach tego okna.
Wracając do głównego okna modułu Song To Style Converter będziemy zmieniać parametry poszczególnych składników stylu, dokonując tych zmian w części okna - Style Parts, w miejscach wpisu wartości: Start, Lenth oraz Part Type.
Wszystkie proponowane przeze mnie zmiany uwzględniające charakter utworu jak i typowe miejsca do wykorzystania na wstęp, przejścia perkusyjne, główny akompaniament i zakończenia, przedstawia poniższy rysunek. Pamiętać musimy też o konieczności transpozycji każdej części do wartości -5, aby styl brzmiał w oryginalnej tonacji. Dotyczy to tylko tych części w których ustawimy Part Type na Playback, a więc Intro Advanced (zaawansowany wstęp) oraz Endind Basic (podstawowe zakończenie) i Endind Advanced (zakończenie urozmaicone). Jeśli chcemy aby grały one w naszej tonacji F-dur, musimy zrobić wspomnianą wyżej transpozycję na -5.
Ostateczne ustawienia okna Song To Style Converter przedstawia poniższy rysunek:
Zobacz rysunek 01_emc_06.jpg
Na górze okna po prawej stronie jest miejsce do zapisu naszego stylu. Strzałka ciemna pokazuje miejsce gdzie mamy nazwę stylu. Możemy ją oczywiście zmienić i wpisać taką jaka nam odpowiada. Strzałka jasna pokazuje ikonkę dyskietki, w którą trzeba kliknąć, aby zapisać efekty naszej pracy. Klikając w nią otworzymy okno zapisu skonwertowanego przez nas stylu.
Zobacz rysunek 01_emc_07.jpg
Otworzyło się nam okno, w którym mamy pokazane miejsce zapisu stylu, jego nazwę, oraz, co ważne, zaproponowane przez program rozszerzenie STL (pokazuje to ciemna strzałka), które jest typowe dla keyboardów Rolanda i go nie zmieniamy.
Klikamy OK i kończymy naszą pracę, mając zapisany własnoręcznie przygotowany styl do grania na "żywca" utworu - Jesteś szalona.
Zachęcam do dalszych prób z innymi utworami.
Pozdrawiam
Alex
