NUTY  i  KLAWIATURA  FORTEPIANU
W  niniejszym artykule zapoznamy Was z podstawowymi wiadomosciami na temat nazw i położenia nut na klawiaturze oraz odległościami między nimi.





Jeśli  usiądziemy  przed  klawiaturą  w  środku  jej  długości  a  ręce  ułożymy  równolegle, to  przed  sobą  widzimy  oktawę  razkreślną, prawa  dłoń  spocznie  na  oktawie dwukreślnej a  lewa  na  oktawie  małej.

Nazwy  klawiszy (dźwięków), powtarzające  się  w  każdej  oktawie,  podaje  w  dolnym  rzędzie  poniższy  rysunek:



Nazwy  te  stosowane  są  w  zapisie  nutowym. W  nauce  śpiewu  stosuje  się  nazwy „sylabowe”  („solmizacyjne”):

c = do,    d = re,    e = mi,    f = fa,        g = sol,    a = la,        h = si

Warto  tu  zwrócić  uwagę  na  klawisz  „a1”, bowiem  do  tego  dźwięku  (o  częstotliwości 440  drgań  na  sekundę)  stroją  się  w  orkiestrach  inne  instrumenty.

Wymieniony  powyżej  szereg  dźwięków  (a, ....., h) dotyczy, jak  widać  tylko  klawiszy  białych  i  nazywa  się  szeregiem  „diatonicznym”. Na  pięciolinii, w  obu kluczach, pokazane powyżej  nuty  reprezentują  właśnie  tenże  szereg.

Szereg  ten  (używa  się  też  określenia "skala")  posiada  szczególną  cechę  -  „odległości dźwiękowe”  między  klawiszami  nie  są  jednakowe, i  tak:

c-d = d-e = f-g = g-a = a-h = „cały  ton” (diatoniczny),     e-f = h-c = „półton” (diatoniczny)

Do  uzyskania  półtonów  pomiędzy  klawiszami  „całotonowymi”  służą  klawisze  czarne, i  tak :
klawisz   (12)  daje  półton  między  klawiszami  (1)  i  (2),
klawisz   (23)  daje  półton  między  klawiszami  (2)  i  (3),  i  t.d.
W  ten  sposób  każda  oktawa  zawiera  12  półtonów  a  klawisz  (8)  ma  taką  samą  nazwę jak  (1)  tylko  jego  dźwięk  jest  wyższy  o  oktawę  (należy  do  następnej  oktawy).

W  notacji  nutowej  na  pięciolinii, dźwięki  reprezentowane  przez  klawisze  czarne  uzyskiwane  są  za  pomocą  „krzyżyka”, stawianego  przed  nutą, który  podwyższa  ją  właśnie o  pół  tonu, lub  „bemola”, który  obniża  ją  o  pół  tonu  (są  to  znaki  „chromatyczne”).
W  tych  przypadkach, do  nazwy  nuty  podwyższonej  dodaje  się  „is”  a  do  obniżonej  „es”.
Pokazano  to  na  poniższym  rysunku:


W  związku  z  tym, kolejne  czarne  klawisze  noszą  analogiczne  nazwy:

(12) = cis = des,  (23) = dis = es,  (45) = fis = ges,  (56) = gis = as,  (67) = ais = b

(zgodnie  z  podaną  zasadą, klawisz  i  nuta  „b”  winny  mieć  nazwę  „hes”, ale  w  polskiej literaturze  przyjęła  się  nazwa  „b”)

Znaki, o  których  tu  mowa, mogą  też  być  umieszczone  bezpośrednio  za  kluczem  (znaki „przykluczowe”)  i  oznacza  to, że  obowiązują  one  w  całym  utworze, chyba  że  zostaną odwołane  „kasownikiem”, ale  odwołanie  to  obowiązuje  tylko  w  danym  takcie.
Podobnie też, inne  znaki  podwyższające, lub  obniżające, spotykane  w  trakcie  utworu  (znaki  „przygodne”), ale  różniące  się  od  tych  przykluczowych - obowiązują  tylko  w  danym  takcie - patrz  poniższy  przykład:

i  tak :  przykluczowy  bemol  na  trzeciej  linii  nakazuje  aby  wszystkie  napotkane  „h”  grać jako  „b”  z  wyjątkiem  taktu  3  i  7, gdzie  bemol  ten  jest  skasowany, czyli  tam  gramy  „h”,  natomiast  w  taktach  5, 6, 9, 10  gramy  oczywiście  „b”.
„gis”  (znak  przygodny)  obowiązuje  tylko  w  drugim  takcie, stąd  też  często  (dla  przypomnienia)  w  następnym, trzecim  takcie, przed  „g”  stawia  się  kasownik.
Jeżeli  teraz  do  wspomnianej  skali  diatonicznej  dołączymy  półtony  klawiszy  czarnych, to  otrzymujemy  skalę  „chromatyczną”, która  w  zapisie  nutowym  wygląda  następująco:

(„daszkiem”  oznaczono  dźwięki  pochodzące  od  czarnych  klawiszy)

Przykład  ten  pokazuje  generalną  zasadę  używania  znaków  chromatycznych  -  w  linii melodycznej  idącej  w  górę  używamy  krzyżyków  a  w  biegnącej  w  dół - bemoli.
Ale  są  tu  też  pewne  wyjątki, które  mają  na  celu  zmniejszenie  liczby  znaków, co  ilustruje  przykład:



INTERWAŁY  -  odległości  pomiędzy  dźwiękami

W  skali  diatonicznej  jest  prosto - obejmuje  ona  tylko  białe  klawisze  i  każdy  z  nich  ma tylko  jedną  nazwę.
Znaki  podwyższające  i  obniżające  sprawiają, że  w  skali  chromatycznej, zawierającej wszystkie  klawisze,  pojawiają  się  trzy  nazwy  (z  jednym  wyjątkiem), a  mianowicie:
nuty 10


W  skali  diatonicznej, w  obrębie  oktawy, występują  następujące  interwały:
  • -  pryma  czysta               c - c        (7)         0   półtonów
  • -  sekunda  mała             e - f        (2)         1   półton
  • -  sekunda  wielka          c - d        (5)         2   półtony
  • -  tercja  mała                  d - f         (4)         3   półtony
  • -  tercja  wielka                c - e        (3)         4   półtony
  • -  kwarta  czysta               c - f         (6)         5   półtonów
  • -  kwarta  zwiększona     f - h         (1)         6   półtonów  (tryton)
  • -  kwinta  czysta               c - g        (6)         7   półtonów
  • -  kwinta  zmniejszona   h - f1       (1)         6   półtonów  (tryton)
  • -  seksta  mała                e - c1      (3)         8   półtonów
  • -  seksta  wielka              c - a        (4)         9   półtonów
  • -  septyma  mala             d - c1      (5)        10 półtonów
  • -  septyma  wielka           c - h        (2)        11 półtonów
  • -  oktawa  czysta              c - c1      (1)        12 półtonów

Cyfra  w  nawiasie  oznacza  liczbę  interwałów  występujących  w  oktawie  (w  ramach  ćwiczenia  proszę  odnaleźć  pozostałe  nie  wyszczególnione).

W  skali  chromatycznej  interwałów  jest  więcej, a  mianowicie:

  • -  pryma  czysta                   c - c                   0   półtonów
  • -  pryma  zwiększonaa       c - cis               1   półton  (półton  chromatyczny
  • -  pryma  2-krotnie  zw.       c - cisis            2   półtony  (cały ton chromatyczny)
  • -  sekunda  zmniejszona   c - deses         0   półtonów
  • -  sekunda  mała                c - des              1   półton
  • -  sekunda  wielka              c - d                   2   półtony
  • -  sekunda  zwiększona     c - dis               3   półtony
  • -  tercja  zmniejszona         c - eses            2   półtony
  • -  tercja  mała                      c - es                 3   półtony
  • -  tercja  wielka                    c - e                   4   półtony
  • -  tercja  zwiększona           c - eis               5   półtonów
  • -  tercja  2-krotnie  zw.        ces - eis           6   półtonów
  • -  kwarta  zmniejszona       c - fes               4   półtony
  • -  kwarta  czysta                   c - f                    5   półtonów
  • -  kwarta  zwiększona         c - fis                 6   półtonów  (tryton)
  • -  kwarta  2-krotnie  zw.      c - fisis              7   półtonów
  • -  kwinta  zmniejszona       c - ges               6   półtonów  (tryton)
  • -  kwinta  czysta                   c - g                   7   półtonów
  • -  kwinta  zwiększona         c - gis                8   półtonów
  • -  seksta  2-krotnie  zmn.   cisis - as          6   półtonów
  • -  seksta  zmniejszona       c - asas            7   półtonów
  • -  seksta  mała                     c - as                8   półtonów
  • -  seksta  wielka                  c - a                   9   półtonów
  • -  seksta  zwiększona         c - ais              10 półtonów
  • -  septyma  zmniejszona    c - heses          9  półtonów
  • -  septyma  mala                  c - b (hes)      10 półtonów
  • -  septyma  wielka               c - h                 11 półtonów
  • -  septyma  zwiększona      c - his             12  półtonów
  • -  oktawa  zmniejszona       c - ces1         11  półtonów
  • -  oktawa  czysta                   c - c1              12  półtonów
  • -  oktawa  zwiększona         c - cis1           13  półtonów

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Google AdSense

Google AdSense (2)

Rozmowy On-line (ShoutBox)

Musisz być zalogowany by móc pisać

Ostatnio na forum

Więcej tematów »

Prywatne Wiadomości

Nie jesteś zalogowany.

Aktualna wycena

 

Wspieraj finansowo nasz Serwis.

Nowi Użytkownicy

  • bercik
  • MAREK
  • grzesiek513
  • gital
  • Kibzik

Użytkownicy On-line

Odwiedza nas 17 gości oraz 0 użytkowników.

SPRZEDAM GRAMSAM.PL